Nor naiz ni?

Haur Hezkuntzan, haurrak etengabe aldatzen eta ikasten ari dira, beren bizitzako esparru guztietan, baina garapen horren zati garrantzitsu bat beren nortasuna eraikitzea da. 

Cooleyk (2011) azpimarratzen duenez, “Nia ispilu bat da”; hau da, haurrarentzat esanguratsuak diren pertsonek ispilua osatzen dute, besteek hari buruz duten ikuspegiaz jabetzen laguntzeko. Gerora, haurrek beren burua ikusteko duten moduan txertatuko dute ikuspegi hori. Haurrentzat, pertsona esanguratsuak beren mikrosistema soziala osatzen duten guztiak dira (familia, lagunak, irakasleak). Beraz, haurrek pertsona horiekin gauzatzen dituzten elkarrekintza guztiek berebiziko garrantzia izango dute beren nortasuna eraikitzeko.

Identitatea autoestimuak (gure sentimendu eta emozioekin erlazionatzen garen modua) eta autokontzeptuak (geure burua nola ikusten dugun) osatzen dute. 

Autoestimua eta norberaren ezagutza niaren dimentsio baloratzaile eta iritzi-emaile batekin osatzen dira: zein neurritan baloratzen ditudan nire ezaugarriak eta gaitasunak, nola asebetetzen naizen edo ez, pozik nagoen edo ez, nolakoa naizen. Autoestimuan garrantzitsuak diren dimentsioak adierazteko modua aldatu egiten da adinarekin batera; hau da, gaitasun fisikoa, gaitasun kognitibo-akademikoa, parekoen onarpena eta gurasoen onarpena adierazteko modua.

Autokontzeptuak, berriz, geure buruaz dugun irudiarekin du zerikusia, eta geure burua banako gisa definitzeko eta besteengandik bereizteko erabiltzen ditugun ezaugarrien edo nolakotasunen multzoari dagokio. Subjektu batek bere garapen osoan zehar egindako eraikuntza prozesu aktibo baten emaitza da.

Beharrezkoa al da haurren identitatea ikasgelan lantzea? Geure ikuspuntutik, identitatea haurraren berezko garapenaren parte da. Beraz, ez litzateke beharrezkoa modu gidatuan lantzea; aitzitik, behar diren tresnak eman behar lirateke, haurrek beren gaitasunak eta mugak deskubrituz eraikitzeko. 

Eskolak hainbat tresna eskaini beharko lituzke haurrei identitate pertsonala zein soziala eraikitzen laguntzeko, bai espazioen eta proposamenen bidez eta bai erritmo desberdinak errespetatuz.

Espazioak Eskolan, haurrek beren gorputzaren gaitasunak eta mugak esperimentatzeko eta ezagutzeko espazioak aurkitu beharko lituzkete. 

Espazio horietan, honako hauek esperimentatu ahal izango lituzkete: 

• Eraldaketa fisikoak (janztea eta nahi duten modura margotzea), gizarte rolak ulertzen laguntzeko eta gizarte identitatea eraikitzen laguntzeko. 

• Parekoekiko interakzioan sortzen zaizkien gatazkak konpontzeko gaitasuna. 

• Besteek beraiei buruz ematen dieten informazioaren pertzepzioaren bidez ikastea, beren identitate indibidual eta sozialean integratzeko.

Esperimentazio horretarako espazio egokienak psikomotrizitateko gela, jolas sinbolikorako espazioa, jolastokia, irudikapena, espazioen arteko zirkulazio autonomoa eta abar izango dira.

Denborak 

Haurrak beren gorputzen bidez hautematen dituzten beharrak eta sentsazioak atseginez integratzeko gai izan daitezen, beharrezkoa izango da pertsona bakoitzaren erritmoa errespetatzea. Pertzepzio horiek nortasunaren eraikuntza positiborako horren beharrezkoa den autonomiaren konkista sustatu eta bultzatuko dute. Beraz, hainbat alderdi zaindu behar dira, hala nola elikadura, atsedena hartu beharra, mugitu beharra, esfinterren kontrola, atxikimendu objektuen beharra eta abar.

Heldu esanguratsuaren rola 

Arestian adierazi dugun moduan, heldu esanguratsu gisa hartzen ditugu haurraren mikrosistema osatzen dutenak (haurrarengandik gertu bizi direnak edo haurrarekin ohiko elkarreragina dutenak). Lotura eta balorazio positiboek nortasun positibo bat lortzera eramango dituzte, baina gaizki eraikitako loturek eta balorazio negatiboek horren osasuntsua ez den nortasun bat eraikitzera eramango dituzte.

Beraz, eskolan, haurraren erreferentziazko helduak prozesu horren laguntzaile gisa jardun beharko du, eta epaiketarik gabeko behaketa oso baten ondoren beharrezkoak diren tresnak, espazioak eta denborak eskaini beharko dizkio.

Proposamenak 

Proposamen hauek eskolako espazioetan txertatuko dira. Proposamen irekiak dira, eta haur bakoitzak erabakitzen du nola eta noiz parte hartzen duen, bere ikaskideak errespetatuz. Horrela, ez dira proposamenok haur guztiekin batera egiten, eta inor ez dago behartuta horiek egitera.

Nola zaintzen da haurraren identitatea eskolan? 

Haur Hezkuntzan identitatearen eraikuntza zaintzeaz ari garenean, alderdi hauetan jarri beharko dugu arreta: 

• Pertsona esanguratsuekiko harremanak kalitatezkoak izatea, haurrek beren niaren eraikuntzan lagunduko dieten pertsonak aurkitu ditzaten, harreran hartu ditzaten, lagundu diezaieten, beren erritmoa errespeta dezaten eta tresnak, espazioak eta materialak proposa diezazkieten bermatzeko. 

• Niaren eraikuntza bestearen aurkikuntzarekin lotuta dagoenez, parekoen arteko harremanak eta gatazkak nola konpontzen diren zaindu beharko dugu. 

• Espazioek identitatearen konkista bultzatzea eta erraztea, norberaren gorputza aurkitzea eta menderatzea erraztuz besteekiko, objektuekiko eta espazioarekiko harremanen bidez. 

• Erreferentzia pertsonalak eta kulturalak (hizkuntzak, ohiturak) nola errespetatzen, zaintzen eta indartzen ditugun begiratu behar dugu, arreta familiaren eta eskolaren arteko harremanean jarrita (eskolako testuinguruetan, jaietan, parte-hartzean). 

• Eta kontuan hartu beharreko azken alderdi gisa, autonomiaren konkista sustatuko duten espazioak sortzea, adin bakoitzaren gaitasun espezifikoetara egokituta.

Azken gogoeta 

Helduok gure ekintzen eta hitzen bidez helarazten diegun mezuaz jabetu beharko genuke, haurrak mezu horietan oinarritzen baitira euren identitatea eraikitzeko. Ezin dugu ahaztu, haur batek bere jarrera onartzen ez dela entzuten badu, bere buruaz eraikiko duen irudia negatiboa izango dela, eta horrek guztiak bere burua ulertzeko eta besteak eta inguratzen duen mundua ulertzeko zailtasuna sortuko diola. Beraz, oso garrantzitsua da parekoen arteko eta helduekiko harremanak zaintzea. Harreman horien bidez ikasten baitute haurrek beren gaitasunak eta mugak kudeatzen, euren burua pertsona gisa ulertzen.